مقاله‌هاهم‌راه

همسفر با بال پروانه‌ها

راهنمای پروانه‌‌نگری در استان‌های ایران


علیرضا نادری

قدم در دشت زیبای ارژن گذاشته‌‎ایم، در عین تماشای آن‌‎همه شکوه و عظمت، ناگهان پروانه‎‌ای کوچک که روی تخته‎‌سنگی نشسته، نظرمان را جلب می‎‌کند. نزدیک‌‎تر می‌‎شویم تا جزئیات بال‌‎هایش را بهتر ببینیم، اما پروانه پر می‌‎کشد و می‌‎رود. سرخوشانه به دنبالش می‌‎دویم اما خیلی زود از نظرها ناپدید می‎‌شود. نباید ناراحت بود، چرا که می‌‎توان حدس زد این دشت، زیستگاه چه پروانه‎‌‌هایی است.
پروانه‌‎‌ها، این حشراتی که زیبایی بال‌‎هایشان زبان‎‌زد است، در تمام طول روز فعال هستند و به نور چراغ‌‎های شبانه جلب نمی‌‎شوند. فقط یک خانواده بسیار کوچک از پروانه‌‎ها با حدود ۴۰ گونه در آمریکای جنوبی وجود دارد که در اوایل غروب یا صبح زود به فعالیت و جنب و جوش می‌‎پردازند؛ ولی بیدها هم انواع روز فعال و هم شب فعال دارند و به عبارتی همه پولک بالانی که شب‌‎ها اطراف نور تجمع می‎‌کنند بید هستند نه پروانه.
کشور ایران بر روی نوار بیابانی نیم‌‎کره شمالی و به لحاظ تقسیمات جغرافیای زیستی در منطقه «پاله آرکتیک» یا قاره کهن واقع شده است. بنابراین برای مقایسه با سایر کشورهای واقع در منطقه پاله آرکتیک می‎‌توان به تنوع گونه‎‌های پروانه در چند کشور اشاره کرد. برای مثال کشور پاکستان در حدود ۴۸۰ گونه، افغانستان حدود ۳۸۰ گونه، ترکمنستان حدود ۲۰۰ گونه، ترکیه در حدود ۴۰۰ گونه و کل قاره اروپا در حدود ۵۵۰ گونه را در بر می‌‎گیرند. در کشورهای منطقه جغرافیای زیستی نئوتروپیکال تنوع بسیار بالا بوده و قابل مقایسه با کشورهای حوزه پاله آرکتیک نیست. مثلاً کشوری مانند اکوادر بیش از ۴۰۰۰ گونه پروانه دارد!

برای مطالعهٔ ادامهٔ این مطلب به دهمین شماره از فصلنامهٔ فارسی گیلگمش مراجعه کنید.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن
بستن